Jeż europejski

Wiadomości o jeżach europejskich

Wzorzec aktywności rocznej jeża , Podstawowe informacje, Opis, Jeże Jesienią, Rozmnażanie, Dieta, Ogrodowi goście

Wzorzec aktywności rocznej jeża

Morris, P.: Stachelig.
DAS TIER 1986 nr 4, str. 26-27.
Tł. Ewa Piasecka, 1988

styczeń - sen zimowy
luty - sen zimowy; rezerwy w znacznym stopniu wykorzystane
marzec - niektóre jeże się budzą (zwłaszcza gdy jest już ciepło)
kwiecień - pełna aktywność, uzupełnianie rezerw
maj -poszukiwanie partnera
czerwiec - narodziny młodych; noworodki pozostają w gnieździe
lipiec - matka i młode opuszczają gniazdo
sierpień - młode powoli się usamodzielniają
wrzesień - młode gromadzą rezerwy
październik - budowa gniazda na zimę; gromadzenie rezerw
listopad - większość jeży zapada w sen zimowy
grudzień - sen zimowy, ewentualnie budzenie się od czasu do czasu

Podstawowe informacje

Bntish Hedgehog Preservation Society,
Know your Hedgehog.
The Basic Facts Ti.E.Piasecka,96

Łacińska nazwa dla jeży brzmi Erinaceus, a naukowa nazwa naszego krajowego jeża brzmi Erinuceus europueus: jest to gatunek zamieszkujący większa część kontynentu europejskiego. W Anglii spotyka się go wszędzie, za wyjątkiem Wysp Szkockich, poza tym rzadko spotyka się go na terenach podmokłych i w lasach szpilkowych. Niechętnie zasiedla tereny podgórskie i stoki gór, być może dlatego, że brak tam odpowiedniego pożywienia i miejsc do gniazdowania. Jeże dobrze czują się w środowisku miejskim i - co może wydawać się dziwne - potrafią sobie radzić nawet w centrum miast, wykorzystując cmentarze, tereny przylegajšce do torów kolejowych oraz parki i ogrody.

Opis

Z całą pewnością każdy doskonale wie, jak wygąda jeż. Nieomal cale ciało tego zwierzątka pokrywają 25 mm długości kolce (które tak naprawdę są przekształconymi włosami). Wolne są od nich tylko pierś, brzuch, gardło i nogi, które porasta szorstkie, szarobršzowe futerko. Ciało przeciętnego dorosłego jeża pokrywa 5000 do 7000 igieł.

Jeże jesienią

Kiedy zbliża się zima, zwierzę buduje wyjątkowo dobrze izolowane gniazdo, wybierając na przykład zakryte miejsce pod altanką czy głęboko w gęstym żywopłocie lub też pod składem ogrodowych śmieci. Materiałem do budowy gniazda są znowu stare liście i trawa, ale tym razem może ono mieć do 50 centymetrów grubości. Jeż mocno upycha budulec nadając kryjówce odpowiedni kształt. Dzięki temu wewnątrz panuje stała temperatura, nigdy nie spadająca poniżej zera stopni, niezależnie od tego, jaki mróz panuje na zewnątrz. Późną jesienią, kiedy temperatura spada do 13-17oC, jeże stają się ociężałe i zapadają w pięciomiesięczne odrętwienie. Odżywiają się w tym czasie tłuszczem nagromadzonym w organizmie pod koniec lata i jesienią. Sen zimowy umożliwia im przetrwanie najzimniejszej pory roku. Gdy obniża się temperatura otoczenia, następuje zwolnienie procesów przemiany materii, działalności serca i układu oddechowego oraz znaczny spadek temperatury ciała (nawet do 1oC; w okresie aktywności, latem, wynosi ona 33,5-36,5oC). W czasie odrętwienia zimowego działa precyzyjna termoregulacja. Jeżeli temperatura otoczenia jest zbyt niska, śpiący jeż nie zamarza, ponieważ do systemu nerwowego zostaje przekazany sygnał alarmowy. Przyśpiesza się przemiana materii, dzięki czemu temperatura ciała podnosi się do 5oC. Podczas snu zimowego serce jeża, zamiast wykonywać 180 uderzeń na minutę, bije tylko 20 razy. Przy odwilży lub nagłym spadku temperatury jeże budzą się na kilka godzin i znów zasypiają. Podczas snu jeż pozostaje nieruchomy, mocno zwinięty w kulę, tak że nie widać głowy ani nóg. Wczesną wiosną budzi się i wyrusza ze swojej kryjówki w poszukiwaniu pożywienia.

Rozmnażanie

W kwietniu i maju samice po 5-6 tygodniowej ciąży rodzą 1-5 młodych. Noworodki są białoróżowe, rzadko pokryte białymi, miękkimi kolcami. Oczy zaczynają otwierać dopiero pod koniec trzeciego tygodnia życia. Pozostają w gnieździe z matką, która karmi je przez 6-8 tygodni. W tym czasie wyrastają im normalne kolce.

Dieta

Jeże dość głośno zachowują się podczas jedzenia, co może potwierdzić każdy, kto spotkał je w trakcie żerowania. Ale co one właściwie jedzą? Głównym składnikiem ich diety są żuki, gąsienice i dżdżownice. Większość ludzi zdaje sobie sprawę, że jeże to zwierzęta głównie owadożerne. Mimo to wiele osób wystawia dla nich do ogrodu miskę napełnioną karmą dla psów lub kotów. Zawsze przy tym należy wystawiać dla nich naczynie ze świeżą wodą pitną, co jest szczególnie ważne w czasie upalnego lata. Jeże zwykle traktują taką karmę jako miłe urozmaicenie ich normalnej diety, jednak jeśli ktoś zapomni wystawić dla nich taką karmę, z całą pewnością nie będą głodowały.

Ogrodowi goście

Być może wiele osób poczuje się rozczarowanymi, ale wyjaśnić należy, że jeże rzadko zamieszkują na stale w jednym ogrodzie; raczej odwiedzają kolejno wszystkie ogródki na danym terenie. W trakcie jednej nocy przez nasz ogród może przemaszerować w sumie 10 różnych jeży, co może oznaczać, że nasz "ulubiony ogrodowy jeż" jest w rzeczywistości kilkoma różnymi jeżami widywanymi przy okazji ich wizyt.


	Wiadomości o jeżach europejskich Wzorzec aktywności rocznej jeża , Podstawowe informacje, Opis, Jeże Jesienią, Rozmnażanie, Dieta, Ogrodowi goście Wzorzec aktywności rocznej jeża Morris, P.: Stachelig. DAS TIER 1986 nr 4, str. 26-27. Tł. Ewa Piasecka, 1988 styczeń - sen zimowy luty - sen zimowy; rezerwy w znacznym stopniu wykorzystane marzec - niektóre jeże się budzą (zwłaszcza gdy jest już ciepło) kwiecień - pełna aktywność, uzupełnianie rezerw maj -poszukiwanie partnera czerwiec - narodziny młodych; noworodki pozostają w gnieździe lipiec - matka i młode opuszczają gniazdo sierpień - młode powoli się usamodzielniają wrzesień - młode gromadzą rezerwy październik - budowa gniazda na zimę; gromadzenie rezerw listopad - większość jeży zapada w sen zimowy grudzień - sen zimowy, ewentualnie budzenie się od czasu do czasu Podstawowe informacje Bntish Hedgehog Preservation Society, Know your Hedgehog. The Basic Facts Ti.E.Piasecka,96 Łacińska nazwa dla jeży brzmi Erinaceus, a naukowa nazwa naszego krajowego jeża brzmi Erinuceus europueus: jest to gatunek zamieszkujący większa część kontynentu europejskiego. W Anglii spotyka się go wszędzie, za wyjątkiem Wysp Szkockich, poza tym rzadko spotyka się go na terenach podmokłych i w lasach szpilkowych. Niechętnie zasiedla tereny podgórskie i stoki gór, być może dlatego, że brak tam odpowiedniego pożywienia i miejsc do gniazdowania. Jeże dobrze czują się w środowisku miejskim i - co może wydawać się dziwne - potrafią sobie radzić nawet w centrum miast, wykorzystując cmentarze, tereny przylegajšce do torów kolejowych oraz parki i ogrody. Opis Z całą pewnością każdy doskonale wie, jak wygąda jeż. Nieomal cale ciało tego zwierzątka pokrywają 25 mm długości kolce (które tak naprawdę są przekształconymi włosami). Wolne są od nich tylko pierś, brzuch, gardło i nogi, które porasta szorstkie, szarobršzowe futerko. Ciało przeciętnego dorosłego jeża pokrywa 5000 do 7000 igieł. Jeże jesienią Kiedy zbliża się zima, zwierzę buduje wyjątkowo dobrze izolowane gniazdo, wybierając na przykład zakryte miejsce pod altanką czy głęboko w gęstym żywopłocie lub też pod składem ogrodowych śmieci. Materiałem do budowy gniazda są znowu stare liście i trawa, ale tym razem może ono mieć do 50 centymetrów grubości. Jeż mocno upycha budulec nadając kryjówce odpowiedni kształt. Dzięki temu wewnątrz panuje stała temperatura, nigdy nie spadająca poniżej zera stopni, niezależnie od tego, jaki mróz panuje na zewnątrz. Późną jesienią, kiedy temperatura spada do 13-17oC, jeże stają się ociężałe i zapadają w pięciomiesięczne odrętwienie. Odżywiają się w tym czasie tłuszczem nagromadzonym w organizmie pod koniec lata i jesienią. Sen zimowy umożliwia im przetrwanie najzimniejszej pory roku. Gdy obniża się temperatura otoczenia, następuje zwolnienie procesów przemiany materii, działalności serca i układu oddechowego oraz znaczny spadek temperatury ciała (nawet do 1oC; w okresie aktywności, latem, wynosi ona 33,5-36,5oC). W czasie odrętwienia zimowego działa precyzyjna termoregulacja. Jeżeli temperatura otoczenia jest zbyt niska, śpiący jeż nie zamarza, ponieważ do systemu nerwowego zostaje przekazany sygnał alarmowy. Przyśpiesza się przemiana materii, dzięki czemu temperatura ciała podnosi się do 5oC. Podczas snu zimowego serce jeża, zamiast wykonywać 180 uderzeń na minutę, bije tylko 20 razy. Przy odwilży lub nagłym spadku temperatury jeże budzą się na kilka godzin i znów zasypiają. Podczas snu jeż pozostaje nieruchomy, mocno zwinięty w kulę, tak że nie widać głowy ani nóg. Wczesną wiosną budzi się i wyrusza ze swojej kryjówki w poszukiwaniu pożywienia. Rozmnażanie W kwietniu i maju samice po 5-6 tygodniowej ciąży rodzą 1-5 młodych. Noworodki są białoróżowe, rzadko pokryte białymi, miękkimi kolcami. Oczy zaczynają otwierać dopiero pod koniec trzeciego tygodnia życia. Pozostają w gnieździe z matką, która karmi je przez 6-8 tygodni. W tym czasie wyrastają im normalne kolce. Dieta Jeże dość głośno zachowują się podczas jedzenia, co może potwierdzić każdy, kto spotkał je w trakcie żerowania. Ale co one właściwie jedzą? Głównym składnikiem ich diety są żuki, gąsienice i dżdżownice. Większość ludzi zdaje sobie sprawę, że jeże to zwierzęta głównie owadożerne. Mimo to wiele osób wystawia dla nich do ogrodu miskę napełnioną karmą dla psów lub kotów. Zawsze przy tym należy wystawiać dla nich naczynie ze świeżą wodą pitną, co jest szczególnie ważne w czasie upalnego lata. Jeże zwykle traktują taką karmę jako miłe urozmaicenie ich normalnej diety, jednak jeśli ktoś zapomni wystawić dla nich taką karmę, z całą pewnością nie będą głodowały. Ogrodowi goście Być może wiele osób poczuje się rozczarowanymi, ale wyjaśnić należy, że jeże rzadko zamieszkują na stale w jednym ogrodzie; raczej odwiedzają kolejno wszystkie ogródki na danym terenie. W trakcie jednej nocy przez nasz ogród może przemaszerować w sumie 10 różnych jeży, co może oznaczać, że nasz "ulubiony ogrodowy jeż" jest w rzeczywistości kilkoma różnymi jeżami widywanymi przy okazji ich wizyt.