Pytania i Odpowiedzi

Pomoc dla naszych przyjaciół

Najskuteczniejszą formą pomocy jeżom jest nie narażanie ich na niebezpieczeństwa wytworzone ręką człowieka oraz zapewnienie im odpowiednich miejsc do budowy gniazda, zwłaszcza w okresie przedzimowyrn.

Trutka na ślimaki - jest trująca także dla jeży i powinno się jej używać tylko wtedy, kiedy ślimaki stanowią istotne zagrożenie naszych upraw. Wtedy truciznę umieszczać należy w rurce lub pod kamienną płytą, niedostępną dla jeży. Martwe, otrute ślimaki należy koniecznie codziennie zbierać. Inne pestycydy ogrodowe winny być stosowane ż umiarem; nigdy nie wiadomo jakie jeszcze inne istoty żywe mogą one uśmiercić lub przyprawić o ciężkie zatrucia. Lepiej zdecydować się na metody alternatywne.

Sadzawki ogrodowe - to śmiertelne pułapki dla większości małych ssaków. Należy zawsze przygotować kilka łagodnych wyjść ze stawu, aby zwierzę, które przypadkowo wpadnie do wody mogło się z niej wydostać. Takie wyjścia można przygotować z płyt kamiennych, ukośnie ułożonej cegły lub kilku płaskich kamieni. Można także w jednym miejscu umocować kawałek siatki o drobnych oczkach; niektóre zwierzęta wolą się wspinać ku górze. Trzeba też pamiętać o tym, że małe jeże potrzebują dłuższego i łagodniejszego wyjścia.

Inne niebezpieczeństwa - jeże mogą się zaplątać w siatkę tenisową rozpiętą w ogrodzie i zginąć z głodu. Jeśli nie używamy kortu, siatkę lepiej nieco podwinąć od dołu. Jeże są bardzo ciekawskie i próbują podjadać dosłownie wszystko, co także może być przyczyną ich zguby. Wielokrotnie znajdowano martwe jeże z głową zaklinowaną w otworze puszki po konserwie, pojemnikach po jogurcie lub plastykowych kubkach. By uniknąć tego typu zagrożeń, odpadki należy zawsze wyrzucać do śmietnika.

Jeże w ogrodzie

Jeż zwany jest "przyjacielem ogrodnika", bowiem zjada wiele ślimaków, żuków, chrząszczy, gąsienic, larw szkodników, itp, a nie czyni żadnej szkody, zatem jeśli masz duży ogród, należy raczej jeże do niego zapraszać niż odstraszać. Nie należy ich przetrzymywać w żadnego rodzaju zamknięciu, a traktować raczej jak honorowego, mile widzianego i wolnego gościa.

Pasożyty

Jeśli zachodzi konieczność, by z powierzchni ciała jeża usunąć pchły, wtedy stosuje się jeden z dostępnych w sklepach zoologicznych środków p/pchelnych w pudrze, starając się go wprowadzić między igły (należy przy tym unikać pudrowania oczu zwierzątka); środków tych nie wolno stosować u małych jeży. Na ciele jeży często bytują także kleszcze, które po najedzeniu się krwią odpadają od ciała żywiciela, by dopełnić kolejnego cyklu swego życia. Usuwanie kleszczy jest sprawą trudną, jednak należy się tego podjąć - najlepiej kropiąc kleszcza kilkoma kroplami oliwy lub oleju. Usuwanie kleszczy "na sucho", przy pomocy pęsety nie jest zalecane, gdyż wtedy łatwo spowodować odłamanie części głowowej ciała kleszcza, która pozostawiona w skórze powoduje jątrzące się rany.

 

Opieka nad jesiennymi sierotami

Jeże mogą przychodzić na świat także pod koniec lata. Takie maluchy nie będą miały dostatecznie dużo czasu by zgromadzić odpowiednie rezerwy, pozwalające na przetrwanie im zimy. Waga minimalna, pozwalająca na przetrwanie zimy to 500 gr., a zatem każdy jeż ważący mniej z całą pewnością zginie. Jesienne "sieroty", czyli młode jeże znajdowane pod koniec września samotnie, z silną niedowagą, powinny się znaleźć pod opieką człowieka, w pomieszczeniu. Jeśli sierota jest jeszcze bardzo maleńka, powinna być dodatkowo dogrzewana przy pomocy termofora lub butelki z gorącą wodą owiniętej w kocyk lub przy pomocy poduszki elektrycznej. Należy ją umieścić w pudle z dużą ilością siana, rozdrobnionego papieru pakowego lub ręczników higienicznych. Pomieszczenia gospodarcze także są dobre, pod warunkiem że są zimą ogrzewane, a jeży nie umieszczamy na podłożu z siatki lub drutu, czy bezpośrednio na betonie - mają one bardzo wrażliwe stopy! Odpowiednia dieta składa się z mielonego mięsa, karmy dla psów lub kotów w puszkach (jednak bez zawartości ryby), resztek mięsa kurzego oraz białka w innej postaci, np. jaja gotowane na twardo, siekane orzeszki ziemne oraz twaróg. Jeże winny także otrzymywać włóknik w postaci płatków owsianych, rozdrobnionych biszkoptów lub herbatników dla psów. Zawsze muszą mieć do dyspozycji świeżą wodę pitną. NIE WOLNO PODAWAĆ KROWIEGO MLEKA. Jeśli idzie o żywienie noworodków jeży - informacje na ten temat znaleźć można w ulotce pt. "Opieka nad jeżątkami". Z chwilą, gdy zwierzę osiągnie wagę 500-600 gr., należy zacząć się poważnie zastanawiać nad jego uwolnieniem. W tym celu wybieramy okres stosunkowo ciepłej i wilgotnej pogody i upewniamy się, czy jeż dysponuje dostateczną ilością suchego materiału gniazdowego, z którego mógłby sobie przygotować schronienie na zimę. Ważne jest także to, by w danej okolicy żyły inne dzikie jeże, co jest dowodem na to, że dana okolica jest "przyjazna dla jeży". Jeśli mamy jakiekolwiek wątpliwości, lepiej z wypuszczaniem wstrzymać się do końca kwietnia, kiedy to jest już dostatecznie dużo karmy, a co jeżom o prawidłowej wadze pozwoliłoby podsypiać jeszcze w nie ogrzewanym pomieszczeniu gospodarczym, w pudle wypełnionym świeżym suchym sianem.

Sen

Jeśli chcesz zaprosić do swego ogrodu różne zwierzęta, pozostaw chociaż część ogrodu "nie uporządkowaną" i dziką. Jeże zasypiają na okres od listopada do połowy marca i mogą na swoją 'sypialnię" wybrać stertę liści lub gałązek pozostawioną w rogu ogrodu. Dlatego jeśli kiedykolwiek przyjdzie ci na myśl wypalanie liści lub zeschłych gałęzi, najpierw delikatnie przełóż całą stertę w inne miejsce, a dopiero potem przygotowuj ognisko; może wśród liści ukrywa się jakiś śpiący jeż? Bo jeże bardzo lubią gniazdować pod czymś - np., pod gałęziami, pod deskami, wśród drewna opałowego - a do budowy gniazda potrzebują bardzo dużo liści.

 

Gdzie można kupić Pigmejskiego jeża ?

Jeże nie są dostępne w sprzedaży w Polsce, jedyne miejsca o jakich słyszałam to Anglia, Kanada i USA, Celem do którego dąże jest sprowadzenie parki za pare lat. Niestety wiąże się to z dość dużymi obciażeniami finansowymi, co opóznia ten proces. Oprucz nabycia samego zwierzątka będzie się trzeba liczyć z kosztami karmy oraz odpowiednimi wizytami u lekarza weterynarii.

Morris, P.: Stachelig. DAS TIER 1986 nr 4, str. 26-27. Tł. Ewa Piasecka, 1988

Czy jeże rodzą się z kolcami ?

Nawet miękkie kolce bardzo utrudniałyby poród, gdyż jeże rodzą się ogonkiem do przodu; młode po prostu by się zaklinowały. Dlatego w chwili urodzenia kolce są pokryte skórą, a krótko po porodzie (który trwa 1-2 minuty) kolce przebijają się przez tę skórę. Są wtedy całkiem białe.(zdjęcia jeża gdy ma: mniej niż 1 godzinę; 1 godzinę, 24 godziny)

Ile kolców ma jeż?

Kolce jeża to zmodyfikowane włosy mające około 3 cm długości i 2 mm w przekroju, ostro zakończone z jednej strony.
Wkrótce po urodzeniu maleńki jeżyk na ok. 100 kolców. Gdy opuszcza gniazdo, ma ich już ok. 3000 sztuk. Wraz ze wzrostem i rozwojem przybywa mu również kolców. Jeż ważący ok. 600 g powinien mieć już 5000 kolców, a jeż ważący ok. 1200g - 7000 kolców.

Czy jeże zrzucają kolce?

Podobnie jak wszystkie ssaki, które w regularnych odstępach czasu tracą włosy zastępując je nową okrywą, tak i jeże wymieniają swe kolce. Jednak z powodu zapadnia w sen zimowy muszą być zimą chronione ciepła okrywą. Dlatego w przypadku jeży wymiana całej okrywy dwa razy do roku - jak czynią to inne zwierzęta - byłaby niedogodna. Wymiana kolców u jeży przebiega zatem stopniowo, przez cały rok; podobnie stopniowo i regularnie przyrastają nowe kolce. Każdy kolec "żyje" przypuszczalnie około 18 miesięcy. Potem zastępuje go nowy.

Czy jeże gryzą ?

Gdy jeże gryzą (a to się czasami zdarza), nie należy się tym zbytnio niepokoić. Wśród setek jeży, z którymi miałem do czynienia ugryzło mnie tylko 5 sztuk. Jednak jeże czynią to bardzo powoli i z powodzeniem można takiego ugryzienia uniknąć. Ich słabe długie szczęki, a także swoista luka między dolnymi a górnymi siekaczami sprawiają, że nigdy nie dochodzi do przecięcia skóry. Ugryzienia jeża nie można porównywać z ugryzieniem np. szczura, wiewiórki, czy wydry. Na tym polu jeż jest raczej bezkrwawym debiutantem.

Czy jeża można oswoić ?

Niektóre jeże są po prostu wielkimi indywidualnościami i takie już pozostaną. Inne z czasem stają się bardzo ufne, zwłaszcza gdy były sztucznie odchowywane. Te pozwalają drapać się po brzuszku i odwracać na grzbiet. A przecież jeże bardzo tego nie lubią. Inne reagują na swoje imię. A jeszcze inne stale próbują ugryźć. Każdy jeż jest inny. Nie można tu zatem nic uogólniać. Jest jednak kilka rzeczy, których nie lubi żaden jeż: nagły hałas, zbyt jasne światło, nieprawidłowy uchwyt. Poza tym nawet bardzo oswojone jeże nie pozwalają dotykać swojej głowy.

Czy jeże mają zmysł smaku ?

Oczywiście jeże czują smak. Jednak w porównaniu z nami trudno je nazwać smakoszami. Tak np. od zjedzenia stonogi, czy niektórych żuków nie odstrasza ich silnie cuchnąca substancja zapachowa wydzielana przez te owady. Jednak niektóre jeże chowane w warunkach domowych stają się bardzo kapryśne, zjadają np. wyłącznie mączniki.

Dlaczego jeze są aktywne w nocy?

Kolce są tak skuteczna obroną przed naturalnymi wrogami, że jeże właściwie nie potrzebują "osłony ciemności". Wśród ssaków często spotyka się aktywność nocną, natomiast aktywność dzienna występuje rzadziej. Natomiast większość drobnych bezkręgowców, którymi żywią się jeże jest aktywna właśnie w nocy.

Czy jeże wydają jakiś głos? - Patrz: filmida

W zasadzie jeże są nieme, za wyjątkiem cichego mlaskania i posapywania w trakcie przyjmowania pokarmu. Głośne sapanie towarzyszy też godom. Jeże rzadko wydają naprawdę głośne dźwięki; zwykle tylko wtedy, gdy chcą odstraszyć wroga. Noworodki jeży wydają ciche piski, którymi przywołują matkę.

Co się dzieje z jeżem, który zasypia na zime? - Patrz: jeże europejskie

Kiedy zbliża się zima, zwierzę buduje wyjątkowo dobrze izolowane gniazdo, wybierając na przykład zakryte miejsce pod altanką czy głęboko w gęstym żywopłocie lub też pod składem ogrodowych śmieci. Materiałem do budowy gniazda są znowu stare liście i trawa, ale tym razem może ono mieć do 50 centymetrów grubości. Jeż mocno upycha budulec nadając kryjówce odpowiedni kształt. Dzięki temu wewnątrz panuje stała temperatura, nigdy nie spadająca poniżej zera stopni, niezależnie od tego, jaki mróz panuje na zewnątrz. Późną jesienią, kiedy temperatura spada do 13-17oC, jeże stają się ociężałe i zapadają w pięciomiesięczne odrętwienie. Odżywiają się w tym czasie tłuszczem nagromadzonym w organizmie pod koniec lata i jesienią. Sen zimowy umożliwia im przetrwanie najzimniejszej pory roku. Gdy obniża się temperatura otoczenia, następuje zwolnienie procesów przemiany materii, działalności serca i układu oddechowego oraz znaczny spadek temperatury ciała (nawet do 1oC; w okresie aktywności, latem, wynosi ona 33,5-36,5oC). W czasie odrętwienia zimowego działa precyzyjna termoregulacja. Jeżeli temperatura otoczenia jest zbyt niska, śpiący jeż nie zamarza, ponieważ do systemu nerwowego zostaje przekazany sygnał alarmowy. Przyśpiesza się przemiana materii, dzięki czemu temperatura ciała podnosi się do 5oC. Podczas snu zimowego serce jeża, zamiast wykonywać 180 uderzeń na minutę, bije tylko 20 razy. Przy odwilży lub nagłym spadku temperatury jeże budzą się na kilka godzin i znów zasypiają. Podczas snu jeż pozostaje nieruchomy, mocno zwinięty w kulę, tak że nie widać głowy ani nóg. Wczesną wiosną budzi się i wyrusza ze swojej kryjówki w poszukiwaniu pożywienia